xxx ผ้าไหมสวยนาโพธิ์ - Mahidol Cultural Mapping Project
header image
รู้จักกับเรา arrow สถานที่สำคัญ arrow จ.บุรีรัมย์ arrow ผ้าไหมสวยนาโพธิ์
ผ้าไหมสวยนาโพธิ์ Print E-mail
15 พ.ย. 2006 14:29น.

จังหวัดบุรีรัมย์มีชื่อเสียงมานานในเรื่องการทอผ้าไหม  เห็นได้จากรางวัลที่ได้รับมากที่สุดเป็นอันดับ 1 ทุกปีจากการประกวดผ้าไหมที่พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์  ทั้งนี้เนื่องจากบุรีรัมย์เป็นที่ตั้งของศูนย์ศิลปาชีพพิเศษในพระราชินูปถัมภ์แห่งองค์สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ  โดยศูนย์นี้ตั้งอยู่ที่บ้านนาโพธิ์ ต.นาโพธิ์ อ.นาโพธิ์  จังหวัดบุรีรัมย์  ในอดีตผ้าทอพื้นเมืองจะใช้ไหมที่เลี้ยงในท้องถิ่นและสาวด้วยมือ  แต่ด้วยข้อจำกัดเรื่องแรงงาน  ที่ดินทำกิน  ค่านิยม  และปัจจัยอื่นทำให้การเลี้ยงไหมในท้องถิ่นน้อยลง  ต้องสั่งซื้อจากถิ่นอื่น เช่น ไหมจากอำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา  แต่ก็ยังไม่เพียงพอแก่การผลิต  จึงต้องมีการนำไหมจากต่างประเทศเข้ามา 

สำหรับผ้าไหมที่ผลิตมีหลายประเภท  ทั้งผ้าขาวม้า  ผ้าโสร่ง ชาวบ้านเรียก ผ้าตะโรง  ผ้าหางกระรอก  ชาวบ้านเรียก ผ้าควบ  ผ้าชนิดนี้มีความพิเศษและพิถีพิถันกว่าผ้าชนิดอื่น  ใช้เส้นไหมเครือเดียวกันทอไม่มีสีอื่นคั่น  เป็นผ้ามีราคาและคุณค่ามาก  นิยมใช้ในงานบวชนาค (ให้นาคนุ่ง)  และใช้คลุมโลงศพ  นอกจากนี้ยังมีผ้าพื้นเรียบ  ผ้าลายลูกแก้ว  ผ้าซิ่นก่วย  และผ้ามัดหมี่

ผ้ามัดหมี่  แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ดังนี้

- มัดหมี่ธรรมดา  เดิมนิยมทอเป็นผ้าซิ่น   เน้นการเพิ่มลวดลายที่ตีนซิ่นให้สวยงาม  ปัจจุบันมีผู้นิยมนำผ้ามัดหมี่ไปตัดเป็นเสื้อผู้ชายและผู้หญิง  การมัดหมี่จึงนิยมมัดเชิงทั้ง 2 ด้านเหมือนกัน  เพื่อประโยชน์ในการใช้สอยได้อย่างเต็มที่

- มัดหมี่ตีนแดง  หรือชาวบ้านเรียกว่า ซิ่นตีนแดง หรือ ซิ่นหมี่รวด  เป็นผ้าเอกลักษณ์ท้องถิ่นของชาวนาโพธิ์ พุทไธสงโดยแท้ (อำเภอนาโพธิ์เดิมขึ้นกับอำเภอพุทไธสง)  ไม่มีในท้องถิ่นอื่น  หัวซิ่นและตีนซิ่นจะย้อมเป็นสีแดง  ตรงกลางเป็นพื้นดำ  มัดหมี่เล่นสีเหลือง แดง ขาว มีเขียวปนบ้าง  ลายที่ทอส่วนใหญ่เป็นลายเก่าดั้งเดิม  การทำซิ่นตีนแดงมีความยุ่งยากกว่ามัดหมี่ชนิดอื่นจึงไม่ค่อยนิยมทำกันและเกือบจะสูญหายไป  แต่ได้มีการนำซิ่นชนิดนี้ไปแสดงในงานนิทรรศการสมบัติอีสานใต้ ครั้งที่ 2 และทางสถาบันราชภัฏบุรีรัมย์ได้ใช้ซิ่นชนิดนี้สำหรับนักแสดงนาฏศิลป์ตั้งแต่นั้นมา  และมีการร่วมรณรงค์ให้หันมาผลิตและใช้แต่งกายในงานประเพณีสำคัญ เช่น บุญบั้งไฟ และลอยกระทง อีกครั้ง  จึงทำให้ซิ่นตีนแดงกลับมาเป็นที่นิยมและสร้างรายได้ให้กับชุมชนนาโพธิ์อย่างงดงาม

- มัดหมี่คั่นข้อ  ชาวบ้านเรียก ซิ่นคั่น  เป็นการทอมัดหมี่ลายเล็ก ๆ สลับกับไหมสี หรือ ไหมควบ  นิยมทำลายนกน้อย นาคน้อย กีบบักบก ลายโคมต่าง ๆ นิยมใช้ในหมู่หญิงสูงอายุ (คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ, 2544 : 215-218)


User Comments
Please login or register to add comments

Last Updated ( 31 ม.ค. 2007 11:51น. )
Statistics
Visitors: 226239
Who's Online
We have 36 guests online